Ένας μεγάλος του θεάτρου χάθηκε

Χάθηκε χτες μια μεγάλη μορφή του ελληνικού θεάτρου, ο Ιάκωβος Καμπανέλλης. Ως φόρο τιμής ας ακούσουμε ένα τραγούδι από το θεατρικό έργο "Παραμύθι χωρίς όνομα" σε μουσική του Μάνου Χατζιδάκι.





Ο Εκτορας κι η Ανδρομάχη
Από το Τρωικό κάστρο η Ανδρομάχη
στον Εκτορα που κίναε για τη μάχη
φώναξε με φωνή φαρμακωμένη:
«Στρατιώτη μου, τη μάχη θα κερδίσει,
όποιος πολύ το λαχταρά να ζήσει.
Όποιος στη μάχη πάει για να πεθάνει,
στρατιώτη μου για πόλεμο δεν κάνει»

Ετσι κι εμένα η κόρη του Γαβρίλη
σαν έφευγα στις 20 τ' Απρίλη
μου φώναξε ψηλά από το μπαλκόνι:
«Στρατιώτη αν θες τη μάχη να κερδίσεις,
μια κοπελίτσα κοίτα ν' αγαπήσεις.
Όποιος το γυρισμό του όρκο δεν κάνει,
στρατιώτη μου, τον πόλεμο τον χάνει»

Ο Ξεριζωμός

Στίχοι: Ιάκωβος Καμπανέλλης
Μουσική: Σταύρος Ξαρχάκος
Τραγούδι: Νίκος Ξυλούρης





Μαρμαρωμένε βασιλιά, τι όνειρο, τι παγανιά
ο τάφος σου άδειος και σε μια γωνιά
μια χούφτα λόγια, αδιάβαστα χαρτιά.
Μαρμαρωμένε βασιλιά τι όνειρο, τι παγανιά
αντί για σε αναστήθηκε η Τουρκιά η Πόλη πάει
και η Σμύρνη στη φωτιά, διπλοχαμένη Αγιά Σοφιά
στερνή φωνή στην ερημιά την Προύσσα καίνε
και στο Αϊβαλί σταυρός αγκάθι ξύδι και χολή.
Χαμένη γη και προσφυγιά τα πόδια εδώ, αλλού η καρδιά
κομμάτια μου ψάχνω να βρω να κάνω ρίζα να ξανασταθώ
και να φωνάξω με φωνή που να ματώσουν οι ουρανοί
όλοι μας σφάζαν και μας πνίγανε μαζί,
Εγγλέζοι, Γάλλοι κι Αμερικανοί.

Μαρμαρωμένε βασιλιά, τι όνειρο τι παγανιά
μες του πετρέλαιου τη δροσοσπηλιά
να σ' αναστήσω ήρθα μ' όνειρα παλιά
πέτρινε πεθαμένε βασιλιά.

Κατακαημένο Αϊβαλί και παινεμένο Αϊδίνι
χαροκαμένο Εσκή Σεχήρ αρχοντοπούλα Σμύρνη.
Κλάψτε για το Καραχισάρ και για τα Μοσχονήσια,
δουλεύει ο Χάρος στα Βουρλά κι ο θάνατος στην Προύσσα.
Από πού παν στο Κασαμπά στην Πάρσα και στ' Αξάρι
δεν πάνε πια στην Αμισσό στο Ακχισάρ ή στο Αξάρι.

Γυαλίσαν τα κουμπιά

Στίχοι: Ιάκωβος Καμπανέλλης
Μουσική: Σταύρος Ξαρχάκος
Τραγούδι: Νίκος Ξυλούρης

D  /   /
       D                       /                   A /    /  /  D  / /
Γυαλίσαν τα κουμπιά, γυαλίσαν τα γαλόνια
        D               /             A /     /  /  D  /  /
και πήγανε περίπατο με τα κανόνια
πολεμικές ζημιές σε χρυσές δραχμούλες
εκατομμύρια δυο χωριά οι ζωούλες.

Και στο Σουλτάνο μέτρα για να ξεθυμώσει
τη Θεσσαλία πίσω να μας ξαναδώσει
ή τέσσερα ή πέντε εκατομμύρια λίρες.
Κι εσύ στον ήλιο ξάπλωσε και μέτρα ψείρες.

Απ' τα χρεώγραφά μας θα τα οικονομήσουν
θα δώσουν και θα πάρουν θα καλοκαρδίσουν
οι ξένοι τραπεζίτες και οι κερδοσκόποι
μισοτιμής πουλιούνται του φτωχού οι κόποι.
Και τα δικά τους δάνεια πώς θα ξοφληθούνε
χωρίς συναμεταξύ τους να ενοχληθούνε.

Πάμε κι εμείς

Στίχοι: Ιάκωβος Καμπανέλλης
Μουσική: Σταύρος Ξαρχάκος
Τραγούδι: Νίκος Δημητράτος



F   /   /   /

F           Gm             C             F             /
Πάμε και μεις στην αυλή του φθινόπωρου
F          3/8 Gm       /   .  C                  F              /
πίσω απ' τα πετρωμένα στάχυα του καλοκαιριού
F           Gm               C              F            /
πάμε κι εμείς στα παιδιά που κοιμήθηκαν
F          3/8 Gm     /   . C                F             /
κάτω απ' τα ματωμένα νύχια του περιστεριού
F            Gm             C             F              /
Πάμε και μεις στην αυλή που μεγάλωσαν
             Bb         Gm  C               /              F     /
Δυο παιδιά ερωτευμένα, δυο παιδιά του καημού
             Bb         Gm  C               /              F     /    /    /
Δυο παιδιά ερωτευμένα, δυο παιδιά του καημού


   Bb              Gm           F             Dm
Ορέστη απ’ το Βόλο, Μαρία απ’ τη Σπάρτη
    Gm        C   F    /
γυρεύω το γιο μου
   Bb              Gm           F             Dm
Ορέστη απ’ το Βόλο, Μαρία απ’ τη Σπάρτη
    Gm        C   F    /
γυρεύω το γιο μου

     Bb             Gm           F                Dm
 Μαρία απ’ τη Σπάρτη, Ορέστη απ’ το Βόλο
    Gm           C  F    /
την κόρη μου θέλω


Στο θεατρικό του Αμαρουσίου θα παιχτεί από Α 

A   /   /   /

A           Bm             E             A             /
Πάμε και μεις στην αυλή του φθινόπωρου
A          3/8 Bm       /   .  E                  A              /
πίσω απ' τα πετρωμένα στάχυα του καλοκαιριού
A           Bm             E             A             /
πάμε κι εμείς στα παιδιά που κοιμήθηκαν
A          3/8 Bm     /   . E                A             /
κάτω απ' τα ματωμένα νύχια του περιστεριού
A           Bm             E             A             /
Πάμε και μεις στην αυλή που μεγάλωσαν
             D         Bm  E               /              A     /
Δυο παιδιά ερωτευμένα, δυο παιδιά του καημού
             D         Bm  E               /              A     /    /    /
Δυο παιδιά ερωτευμένα, δυο παιδιά του καημού


   D              Bm           A             F#m
Ορέστη απ’ το Βόλο, Μαρία απ’ τη Σπάρτη
    Bm        E   A    /
γυρεύω το γιο μου
   D              Bm           A             F#m
Ορέστη απ’ το Βόλο, Μαρία απ’ τη Σπάρτη
    Bm        E   A    /
γυρεύω το γιο μου

   D              Bm           A             F#m
 Μαρία απ’ τη Σπάρτη, Ορέστη απ’ το Βόλο
    Bm        E   A    /
την κόρη μου θέλω

Τ' Ανάπλι

Στίχοι: Ιάκωβος Καμπανέλλης
Μουσική: Σταύρος Ξαρχάκος
Τραγούδι: Νίκος Ξυλούρης



Em     /

Em        /              G      Am    [Em      D] Em   /
Τρία καράβια φέρανε ξανθό κρασί στ' Ανάπλι
Em            /                G       Am   [Em   D] Em   /
Καράβια δώστε μου ξανθό κρασί να ξεδιψάσω
G               /                 D       [C       D]     G   /
φέρτε την κούπα τη χρυσή και τ' αργυρό λαήνι
G                    /                 D       [C      D]     Em     /
Πίνω απ' την κούπα την χρυσή και μέθυσεν η κούπα

Απ' το λαήνι ξεδιψώ, μεθά και το λαήνι
γνέφω του ήλιου για να πιει κι αυτός να ξεδιψάσει
Πίνει κι ο ήλιος ο καλός, ζαλίζεται και πέφτει
Πάω στο λιβάδι για χορό, χορεύει το λιβάδι

Κι ένα πουλί, μικρό πουλί γλυκολαλεί και λέει
στη γης αδειάστε το κρασί και σπάστε το λαήνι
να δροσιστεί κι η κλεφτουριά που ξάπλωσε στα χόρτα
χωρίς χεράκια για να πιει, πόδια για να χορέψει


Am        /              C      Dm    [Am      G] Am   /
Τρία καράβια φέρανε ξανθό κρασί στ' Ανάπλι
Am            /                C       Dm   [Am   G] Am   /
Καράβια δώστε μου ξανθό κρασί να ξεδιψάσω
C               /                 G       [F      G]     C   /
φέρτε την κούπα τη χρυσή και τ' αργυρό λαήνι
C                    /                 G       [F      G]     Am     /
Πίνω απ' την κούπα την χρυσή και μέθυσεν η κούπα

Το μεγάλο μας τσίρκο (Λαέ μη σφίξεις άλλο το ζωνάρι)

Στίχοι: Ιάκωβος Καμπανέλλης
Μουσική: Σταύρος Ξαρχάκος
Τραγούδι: Νίκος Ξυλούρης




Em        B     Am                 Em
Μεγάλα νέα φέρνω από κει πάνω
Em     B       Am               Em
περίμενε μια στάλα ν' ανασάνω
C               G        Am           Em
και να σκεφτώ αν πρέπει να γελάσω,
    Am               Em               B                   Am
να κλάψω, να φωνάξω, να φωνάξω, ή να σωπάσω.
C               G        Am           Em
και να σκεφτώ αν πρέπει να γελάσω,
    Am               Em               B                   Am            /
να κλάψω, να φωνάξω, να φωνάξω, ή να σωπάσω.



            Em       /              B         /
Οι βασιλιάδες φύγανε και πάνε
               Am            D                G    /
και στο λιμάνι τώρα, κάτω στο γιαλό,
     C                     D                   G       /
οι σύμμαχοι τους στέλνουν στο καλό.
     Am               [Em          B]     Em
οι σύμμαχοι τους στέλνουν στο καλό.

Καθώς τα μαγειρέψαν και τα φτιάξαν
από ξαρχής το λάκκο τους εσκάψαν
κι από κοντά οι μεγάλοι μας προστάτες,
αγάλι-αγάλι εγίναν νεκροθάφτες
και ποιος πληρώνει πάλι τα σπασμένα
και πώς να ξαναρχίσω πάλι απ' την αρχή
κι ας ήξερα τουλάχιστον γιατί.

Το ριζικό μου ακόμα τι μου γράφει
το μελετάνε τρεις μηχανορράφοι.
Θα μας το πουν γραφιάδες και παπάδες
με τούμπανα, παράτες και γιορτάδες.
Το σύνταγμα βαστούν χωροφυλάκοι
και στο παλάτι μέσα οι παλατιανοί
προσμένουν κάτι νέο να φανεί.

Στολίστηκαν οι ξένοι τραπεζίτες,
ξυρίστηκαν οι Έλληνες μεσίτες.
Εφτά ο τόκος πέντε το φτιασίδι,
σαράντα με το λάδι και το ξύδι
κι αυτός που πίστευε και καρτερούσε,
βουβός φαρμακωμένος στέκει και θωρεί
τη λευτεριά που βγαίνει στο σφυρί.

Λαέ μη σφίξεις άλλο το ζωνάρι,
μην έχεις πια την πείνα για καμάρι.
Οι αγώνες που 'χεις κάνει δεν φελάνε
το αίμα το χυμένο αν δεν ξοφλάνε.
Λαέ μη σφίξεις άλλο το ζωνάρι,
η πείνα το καμάρι είναι του κιοτή,

Φίλοι κι αδέλφια

Στίχοι: Ιάκωβος Καμπανέλλης
Μουσική: Σταύρος Ξαρχάκος
Τραγούδι: Νίκος Ξυλούρης



E   /   /   /

E    /       A    E  /     /         A        /      F#m  /
Φίλοι κι αδέλφια, μανάδες, γέροι και παιδιά
E      /    C#m /    E       /       F#m   /
στα παραθύρια βγείτε και θωρείτε
F#m         G#m            /       /  /             F#m     /         /      /
ποιοι περπατούν στα σκοτεινά και σεργιανούνε στα στενά
               E          B       E      B        E   /   /   /
Φίλοι κι αδέλφια, μάνες, γέροι και παιδιά

E       /       F#m /      B      /          /    E    /
Γράφουν σημάδια, μηνύματα στο βασιλιά
E     /     C#m /  E        /     F#m      /
σα δε φωνάξεις, έβγα να το γράψεις
F#m         G#m         /          /  /            F#m     /       /      /
Να μην σ' ακούσουν τα σκυλιά, βγάλε φωνή χωρίς μιλιά
              E      B     E        B      E    /    /    /   
σημάδια και μηνύματα στο βασιλιά

Ήταν στρατιώτες, καπεταναίοι και λαϊκοί,
όρκο σταυρώσαν πάνω στο σπαθί τους
η λευτεριά να μην χαθεί, όρκο σταυρώσαν στο σπαθί
καπεταναίοι, στρατιώτες, λαϊκοί.

Κι όπου φοβάται φωνή ν' ακούει απ' το λαό
σ' έρημο τόπο ζει και βασιλεύει,
κάστρο φυλάει ερημικό, έχει το φόβο φυλαχτό
όπου φωνή φοβάται ν' ακούει απ' το λαό.

Γη παιδεμένη με σίδερο και με φωτιά,
για κοίτα ποιον σου φέρανε καημένη
να σ' αφεντεύει από ψηλά, τα κρίματά σου είναι πολλά,
γη που το σίδερο παιδέψαν κι η φωτιά.
Καίει το φυτίλι, ξεθηκαρώνουν τα σπαθιά,
κάνουν βουλή συντακτική και γράφουν
το θέλημά τους στα χαρτιά κι η κοσμοθάλασσα πλατιά,
κάνουν βουλή, ξεθηκαρώνουν τα σπαθιά.

Τρεις του Σεπτέμβρη μανάδες, γέροι και παιδιά
στα παραθύρια βγείτε και θωρείτε
τι φέρνουνε στον βασιλιά, βαθιά γραμμένο στα χαρτιά
τρεις του Σεπτέμβρη μανάδες, γέροι και παιδιά

Τρεις του Σεπτέμβρη μανάδες, γέροι και παιδιά
στα παραθύρια βγείτε και θωρείτε
ποιοι περπατούν στα σκοτεινά και σεργιανούνε στα στενά,
τρεις του Σεπτέμβρη μάνες, γέροι και παιδιά.

Δόξα τω Θεώ

Στίχοι: Ιάκωβος Καμπανέλλης
Μουσική: Μίκης Θεοδωράκης
Τραγούδι: Γρηγόρης Μπιθικώτσης
Πρώτη εκτέλεση: Γιάννης Πουλόπουλος
Άλλες ερμηνείες: Μαρία Φαραντούρη, Κώστας Σμοκοβίτης



Απ' το πρωί μες στη βροχή
και μέσα στο λιοπύρι
για μια μπουκιά κι ένα ποτήρι
και δόξα τω Θεώ

Παράθυρο για τ' όνειρο
κι αυλή για το σεργιάνι
ο ίσκιος σου να μη σε φτάνει
και δόξα τω Θεώ

Πέτρα στην πέτρα ολημερίς
χτίζω και δεν σε φτάνω
ήλιε μου πόσο είσαι πάνω
και δόξα τω Θεώ